امروزه با توجه به تغییرات اقلیمی، کاهش بارشها و کاهش منابع آب، بسیاری از کشاورزان به سمت ایجاد گلخانهها روی آوردهاند و زمینهای کشاورزی به گلخانههای صنعتی تبدیل میشوند. اما علت این گرایش چیست؟ در این مقاله از گلخانه آریانا به بررسی مهمترین مزایای کشت گلخانه ای میپردازیم.
کشت گلخانهای مزایای فراوانی دارد که آن را به یکی از روشهای کارآمد و اقتصادی در تولید محصولات کشاورزی تبدیل کرده است. در ادامه مهمترین مزایای آن را می پردازیم:
۱- استفاده از حداقل زمین برای تولید محصول و اشتغال زایی بیشتر
در کشت گلخانهای امکان تولید محصولات با حداقل زمین و سرمایهگذاری بالا فراهم است. این روش کشت، نسبت به کشاورزی سنتی، اشتغال بیشتری ایجاد میکند؛ بهطوری که هر هکتار گلخانه بهطور میانگین برای دوازده نفر فرصت شغلی فراهم میکند. در حالی که برای تأمین معیشت یک خانواده در کشتهای سنتی و پراکنده، حداقل دو هکتار زمین لازم است. با توجه به محدودیت زمین و رشد جمعیت، مزایای کشت گلخانه ای این روش را به یک راهکار اقتصادی و متراکم در کشاورزی تبدیل کرده است.
۲- تولید حداکثر محصول از واحد سطح
در کشت گلخانهای، کنترل دقیق تمامی عوامل محیطی باعث افزایش فتوسنتز، رشد و عملکرد گیاهان میشود. به عبارت دیگر، ایجاد شرایط بهینه در گلخانه بهرهوری را بالا برده و ضایعات را کاهش میدهد. بهعنوان نمونه، عملکرد خیار و گوجه فرنگی در گلخانه میتواند تا ۱۰ برابر عملکرد آنها در فضای باز باشد. بنابراین، تولید محصول بیشتر یکی دیگر از مهمترین مزایای کشت گلخانه ای محسوب میشود.
۳- تولید محصول به صورت خارج از فصل
در مناطقی که امکان کشت زمستانه محصولات گرمسیری وجود ندارد، استفاده از گلخانهها بهعنوان راهکاری مناسب مطرح است. این روش امکان تولید محصولات خارج از فصل را فراهم میکند. محصولاتی مانند صیفیجات و میوههای گرمسیری مثل موز، با کشت گلخانهای در دسترس قرار میگیرند و به دلیل کمبود آنها در فصول دیگر، معمولاً با قیمت بالاتری عرضه میشوند. این امر نه تنها هزینههای اضافی تولید را جبران میکند، بلکه درآمد گلخانهداران را نیز افزایش میدهد که یکی از مهمترین مزایای کشت گلخانه ای در ایران به شمار میآید.
۴- پیش رسی محصول
پیشرسی به معنای فراهم کردن شرایط محیطی مناسب برای گیاهان است تا محصولات سریعتر از نمونههای فضای باز برسند و به بازار عرضه شوند. این محصولات به دلیل تازگی و نوبرانگی معمولاً با قیمت بالاتری به فروش میرسند. بهعنوان مثال، پرورش توتفرنگی بهاره در تونلهای کوتاه استان مازندران با پیشرسی، امکان عرضه محصول را ۲ تا ۳ هفته زودتر فراهم میکند. همچنین در شهرستان جیرفت، کشت خیارهای هرمافرودیت در تونلهای پلاستیکی بدون نیاز به گرمکردن گلخانه، محصول را زودتر به دست مصرفکنندگان میرساند. این قابلیت یکی دیگر از مهمترین مزایای کشت گلخانه ای محسوب میشود.
۵- تنظیم برنامه کشت مطابق نیاز بازار
برنامهریزی دقیق برای کشت گلها و گیاهان زینتی مطابق با نیاز بازار، میتواند بازده بسیار بالایی داشته باشد. برخی گیاهان و گلها نیازمند گلدهی در روزهای خاص مانند اعیاد ملی هستند که در این ایام تقاضا و فروش به شدت افزایش مییابد. با کنترل عوامل محیطی در گلخانه، میتوان زمان گلدهی این گیاهان را بهطور دقیق تنظیم کرد.
برای نمونه، گل آزالیا که بهطور معمول پس از عید نوروز شکوفه میدهد، با فراهم کردن شرایط مناسب، میتوان زمان گلدهی آن را طوری تنظیم کرد که آماده فروش در ایام نوروز باشد. همچنین، گیاهان روز کوتاه مانند گل داوودی با کنترل طول روز در گلخانه، امکان تسریع یا تأخیر در گلدهی دارند. این قابلیت در فضای باز یا غیرگلخانهای یا غیرممکن است یا با هزینه بسیار بالایی انجام میشود. این موضوع یکی دیگر از مهمترین مزایای کشت گلخانه ای محسوب میشود.
۶- افزایش کیفیت محصولات در شرایط گلخانه
کنترل دقیق عوامل محیطی و بهینهسازی شرایط داخل گلخانه، امکان پرورش محصولات گرانقیمتی مانند ارکیده، آنتوریم، رِژِه، ژربرا و غیره را با کیفیت بسیار بالا فراهم میکند. حتی اگر شرایط محیطی بیرون گلخانه مساعد باشد، کیفیت محصولات فضای باز به پای محصولات گلخانهای نمیرسد. امروزه در کشور با تغییرات اقلیمی شدیدی مواجه هستیم که باعث به هم ریختن فصلها شده و کشاورزان و باغداران را با چالشها و خسارات زیادی روبهرو کرده است. این یکی دیگر از مهمترین مزایای کشت گلخانه ای است.
۷- کاهش مصرف آب
استفاده از سیستم آبیاری تحت فشار در گلخانهها موجب کاهش تبخیر و تعرق گیاهان میشود و در نتیجه مصرف آب در محیط گلخانه کاهش مییابد. علاوه بر این، به دلیل افزایش تولید در واحد سطح، بهرهوری مصرف آب در گلخانه نسبت به فضای باز بالاتر است. این مسئله در کشورهایی مانند ایران که با مشکل کمآبی مواجه هستند، اهمیت ویژهای دارد.
سخن پایانی
همانطور که مشاهده کردید، مزایای کشت گلخانه ای بسیار گسترده و تأثیرگذار هستند و هر یک از آنها در بهبود رشد و عملکرد گیاهان نقش مهمی دارند.
در شرایط اقلیمی نامناسب مانند گرمای شدید، سرمای زیاد یا رطوبت بالا، گلخانه آریانا میتواند با فراهم کردن محیطی کنترلشده و بهینه، بهترین شرایط رشد را برای محصولات فراهم کند. به این ترتیب، تلفات گیاهان کاهش یافته و بهرهوری و کیفیت محصولات بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد.