اصول راه اندازی گلخانه هیدروپونیک

گلخانه هیدروپونیک تنها یک نوع از انواع گلخانه‌ها نیست بلکه نوعی روش کشت است. البته هیدروپونیک نسبت به کشت خاکی دارای ویژگی‌های متفاوتی هستند که در ادامه به آن‌ها خواهیم پرداخت.روش‌های کشت در گلخانه‌ها متنوع هستند و در این مقاله، گلخانه آریانا قصد دارد درباره روش کشت بدون خاک، یا به اصطلاح کشت هیدروپونیک، با شما عزیزان صحبت کند.

واژه هیدروپونیک (Hydroponic) در واقع ترکیبی از کلمات یونانی Hydr به معنی آب و Ponics به معنی کاشت است. اولین اشاره مدرن به کلمه هیدروپونیک مربوط به حدود صد سال پیش است.این واژه توسط ویلیام فردریک گریک، زمانی که در دانشگاه کالیفرنیا کار می‌کرد، معرفی شد. او این ایده را ترویج داد که می‌توان گیاهان را در محلول مواد مغذی و آب به جای خاک پرورش داد.

گلخانه هیدروپونیک چه نوع گلخانه‌ای است؟

در گلخانه هیدروپونیک، همان‌ طور که از نامش پیداست، از روش کشت هیدروپونیک یا کشت در آب استفاده می‌شود که برای افرادی مناسب است که خاک کافی و مستعد برای رشد گیاهان مختلف را در دسترس ندارند.کشت هیدروپونیک بدون نیاز به خاک انجام می‌شود و به رشد گیاهان، معمولاً سبزیجات، در یک محلول ساده از آب و مواد مغذی اشاره دارد. اصطلاح هیدروپونیک همچنین برای اشاره به کشت گیاهان در بسترها یا سنگ ‌دانه‌های بی‌اثر مانند پرلیت، ورمیکولیت، ماسه یا پشم سنگ استفاده می‌شود.

گلخانه هیدروپونیک چگونه کار می‌کند؟

همان‌طور که گفته شد، گلخانه هیدروپونیک روشی برای پرورش سبزیجات، گیاهان، مرکبات و گل‌ها بدون نیاز به خاک است. روش‌های کشت هیدروپونیک برای هر نوع محصولی عملکرد متفاوتی نسبت به کشت همان گیاه در خاک دارند. به‌عنوان‌مثال، گوجه ‌فرنگی‌هایی که در یک جریب خاک کشت می‌شوند، محصولی معادل پنج تا ده تن خواهند داشت. اما اگر همین مقدار گوجه ‌فرنگی در گلخانه هیدروپونیک کشت شود، می‌تواند ۶۰ تا ۳۰۰ تن محصول بدهد.

چه گیاهانی برای کشت هیدروپونیک مناسب هستند؟

با روش کشت هیدروپونیک می‌توان گیاهان و صیفی‌جات زیادی را پرورش داد. برخی از گیاهان پربازده برای پرورش در گلخانه هیدروپونیک به شرح زیر هستند:

1- توت ‌فرنگی: دسترسی به توت‌ فرنگی‌های تازه و باکیفیت در تمام فصل‌ها یکی از مزایای جذاب کشت به روش هیدروپونیک است. بهتر است برای کشت توت‌ فرنگی به جای بذر از ساقه‌های رونده استفاده کنید. توت ‌فرنگی با سیستم آب و فلو سازگاری بهتری دارد و زمان پرورش آن حدود ۶۰ روز است.

2- کاهو: کاهو یکی از مناسب‌ترین گیاهان برای پرورش هیدروپونیک است. کشت کاهو به این روش بسیار پربازده است زیرا پرورش آن فقط یک ماه زمان می‌برد و امکان کشت متناوب برای کاهو در بستر هیدروپونیک فراهم است.

3- اسفناج: رشد سریع اسفناج آن را به محصولی ایده‌آل برای پرورش در گلخانه هیدروپونیک تبدیل کرده است. برای رشد بهتر اسفناج، بهتر است از سیستم فیلم فلزی استفاده کنید. رشد مناسب اسفناج به محیطی غنی از اکسیژن وابسته است.

مزیت اجرای گلخانه هیدروپونیک

مزایای اجرای گلخانه هیدروپونیک به صورت طبقاتی بسیار چشمگیر است و این روش امکانات و مزایای بیشتری نسبت به گلخانه‌های سنتی دارد.

1- استفاده بهینه از فضا: در گلخانه‌های هیدروپونیک طبقاتی، از فضا به بهترین نحو استفاده می‌شود که باعث کاهش فضای مورد نیاز برای اجرای گلخانه و افزایش محصول در فضای محدودتر می‌شود.

2- کنترل دقیق‌تر محیط کشت: سیستم طبقاتی در گلخانه هیدروپونیک امکان کنترل دقیق‌تر شرایط محیطی مانند رطوبت، دما و نور را فراهم می‌کند، که این امر به بهبود کیفیت محصولات منجر می‌شود.

3- افزایش بازدهی: گیاهان در این نوع گلخانه‌ها در بهترین شرایط رشدی قرار می‌گیرند که باعث افزایش بازدهی در مقایسه با گلخانه‌های سنتی می‌شود.

4- کاهش مصرف منابع: استفاده بهینه‌تر از منابعی چون آب، مواد غذایی و انرژی به دلیل بهینه ‌سازی شرایط محیطی، باعث صرفه ‌جویی در مصرف منابع می‌شود.

5- کشت نیمه اتوماتیک: استفاده از فناوری‌های پیشرفته، گلخانه‌های هیدروپونیک طبقاتی را قادر می‌سازد که به صورت نیمه اتوماتیک کشت شوند که باعث صرفه‌جویی در زمان و هزینه می‌شود.

کود مناسب برای راه اندازی گلخانه هیدروپونیک

کودها نقش بسیار مهمی در رشد و سلامت گیاهان ایفا می‌کنند، و در روش هیدروپونیک نیز از این قاعده مستثنی نیستند. کمبود مواد آلی و معدنی در گیاهان باعث کاهش کیفیت آن‌ها و کاهش حجم محصولات در هر دوره می‌شود. بنابراین، تهیه کود مناسب در روش کشت یکی از مهم‌ترین معیارها برای تضمین کیفیت محصولات محسوب می‌شود.در روش آبکشت معمولاً به دو صورت مایع و جامد ارائه می‌شوند و کودهای جامد قبل از مصرف باید در مقدار مناسبی آب حل شوند. برخی از شرکت‌های تولیدکننده کود، گاهی کودهای گیاهی را به دسته‌بندی‌های مختلفی مانند گل‌ دهی، رشد عمومی، میوه‌ دهی و غیره ارائه می‌دهند.

انواع سیستم‌های کشت در گلخانه هیدروپونیک

گلخانه‌های هیدروپونیک دارای روش‌های کشت متنوعی هستند که می‌توانید بر اساس بودجه، نوع محصول و شرایط گلخانه، مناسب‌ترین روش را انتخاب کنید.

1-  سیستم جزر و مد: این سیستم نسبت به سایر روش‌ها کمی پیچیده‌تر است. در این روش، ریشه گیاه برای مدتی در محفظه حاوی آب و محلول مواد مغذی قرار می‌گیرد و پس از مدت زمانی مشخص، مخزن خالی شده و ریشه در معرض هوا قرار می‌گیرد. سپس آب و مواد مغذی به مخزن باز می‌گردند. سیستم جزر و مد در گلخانه هیدروپونیک بر اساس تایمر و با دقت عمل می‌کند.

2- سیستم شناور: راه اندازی گلخانه هیدروپونیک و استفاده از این روش ساده است. ریشه گیاهان در محفظه‌ای از آب و مواد مغذی شناور شده و با استفاده از یک پمپ، اکسیژن مورد نیاز به داخل آب پمپ می‌شود. در این روش، ریشه گیاه همواره در آب باقی می‌ماند و این سیستم مناسب گیاهانی مانند کاهو است که برای رشد به آب فراوان نیاز دارند.

3- سیستم آبیاری قطره‌ای: در این روش، آب به صورت قطره چکانی و با فشار کم از مخزن خارج شده و به ریشه گیاهان می‌رسد. مزیت این روش صرفه‌جویی در مصرف آب است و گیاه فرصت بیشتری برای جذب مواد مغذی دارد.

4- سیستم NFT: این روش نسبتا ارزان و محبوب در بین کشاورزان است. در این سیستم، بخش کوچکی از ریشه گیاه با آب و مواد مغذی در تماس بوده و سایر قسمت‌های ریشه در معرض هوا قرار می‌گیرند. در نتیجه، اکسیژن بیشتری توسط ریشه جذب شده و محصول با کیفیت‌تری تولید می‌شود.

5- سیستم آیروپونیک یا هوا کشت: در این روش، به جای پمپ شدن هوا به محلول آب، مواد مغذی به صورت مه بر روی ریشه‌های گیاهان پاشیده می‌شود، سیستم طبقاتی در گلخانه هیدروپونیک به کنترل دقیق‌تر شرایط محیطی مانند رطوبت، دما و نور کمک می‌کند، که این امر بهبود کیفیت محصولات را به دنبال دارد.

6- سیستم مکنده: این روش یکی از ساده‌ترین و ارزان‌ترین روش‌های کشت هیدروپونیک محسوب می‌شود. در این سیستم، گیاه و آب در دو محفظه جداگانه و به صورت عمودی روی هم قرار می‌گیرند که توسط فیتیله یا فانوس به یکدیگر متصل هستند. در این روش، آب و مواد مغذی با مکیده شدن به ریشه گیاه انتقال می یابند.

انواع سیستم‌های تغذیه‌ای در کشت هیدروپونیک

دو نوع سیستم برای تغذیه گیاهان در روش گلخانه هیدروپونیک وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره می کنیم.
1. سیستم هیدروپونیک فعال
در این روش، آب و مواد مغذی از طریق لوله وارد محفظه‌ای که ریشه گیاه در آن قرار دارد، می‌شود و پس از اینکه فرایند تغذیه به پایان رسید، محلول از طریق لوله‌هایی از محفظه خارج می‌شود. در این روش، مواد مغذی فقط یک‌ بار توسط گیاه استفاده می‌شود.
2. سیستم هیدروپونیک غیر فعال
در این روش، مواد مغذی چندین بار توسط گیاه مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از ضعف‌های این روش احتمال کاهش میزان مواد مغذی موجود در آب است. بنابراین، در استفاده از این روش باید سطح و میزان مواد معدنی موجود در آب را مرتباً اندازه‌گیری کرده و در صورت نیاز مواد مغذی به آب اضافه کنید.

و در آخر

کشاورزی به روش هیدروپونیک تا ۹۰ درصد مصرف آب را کاهش می‌دهد و محصولات با کیفیت بالاتر و ارزش غذایی ویژه تولید می‌کند. امروزه تعداد بیشتری از کشاورزان به استفاده از این روش نوین علاقه‌مند شده‌اند و آمارها نشان می‌دهد که بسیاری از گلخانه‌ها در سراسر کشور از روش هیدروپونیک برای تولید گیاهان و محصولات کشاورزی استفاده می‌کنند.

اگر اطلاعات و تخصص کافی در زمینه گلخانه هیدروپونیک ندارید، می‌توانید با گلخانه آریانا تماس بگیرید و از خدمات آن‌ها بهره‌مند شوید. به این ترتیب، می‌توانید یک گلخانه را به روش اصولی راه‌اندازی کنید و از مشورت کارشناسان متخصص مجموعه ما نیز بهره ببرید.